ÖDÜL ALMIŞ RESİMLİ KİTAPLARIN ÇOCUĞUN SANATSAL GELİŞİMİNE KATKISI

THE CONTRIBUTION OF AWARD-WINNING PICTURE BOOKS TO CHILDREN’S ARTISTIC DEVELOPMENT

Abstract

Illustrations in children’s literature play a significant role in children’s meaning-making processes, particularly during the preschool and early childhood periods. In picture books, visuals are not merely supportive elements of the text; they are also important expressive tools that enhance children’s imagination, thinking skills, and their sense of art and aesthetics. The aim of this study is to examine the quality of illustrations in award-winning children’s books and to reveal how these visuals support children’s artistic experiences. The study was conducted within the framework of a qualitative research approach using the document analysis method. The study group consisted of children’s books, either originally written in Turkish or translated into Turkish, that have received illustration awards at national or international levels. The data were collected through a “Book Review Form” developed by the researchers in line with the criteria proposed by Sever (2007) for evaluating the quality of illustrations in children’s literature. The collected data were analyzed using descriptive analysis. The findings of the study indicate that the illustrations in the examined award-winning children’s books possess aesthetic qualities that support the text, enrich the narrative, and stimulate children’s imagination. In addition, some illustrations were found to generate meaning independently of the text and to support children’s visual literacy by conveying what is not explicitly expressed in the narrative. Based on these findings, it can be suggested that the presence of artistically and aesthetically qualified illustrations in children’s books contributes to the development of visual perception and aesthetic sensitivity in early childhood.

Keywords: Children's literature, picture books, artistic experience, aesthetics, award-winning children's books.

Öz

Çocuk edebiyatı ürünlerinde resimler yalnızca metni destekleyen bir unsur değil, aynı zamanda çocuğun hayal gücünü, düşünme becerilerini, sanat ve estetik algısını geliştiren önemli bir anlatım aracıdır. Bu araştırmanın amacı, ödül almış çocuk kitaplarında yer alan resimlerin niteliğini inceleyerek, bu resimlerin çocukların sanat deneyimlerini nasıl desteklediğini ortaya koymaktır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu; Türkçe veya Türkçe’ye çevrilmiş olan, ulusal ya da uluslararası düzeylerde resimleme  ödülü almış çocuk kitapları oluşturmaktadır. Araştırma verileri, Sever (2007) tarafından çocuk edebiyatı öğretiminde resimlerin niteliğini değerlendirmek amacıyla geliştirilen ölçütler doğrultusunda, araştırmacılar tarafından oluşturulan “Kitap İnceleme Kayıt Formu” aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Araştırma sonucunda, incelenen ödüllü çocuk kitaplarında resimlerin, estetik özellikler taşıyan, metni destekleyen, anlatıyı zenginleştiren, çocuğun düş kurma ve imgelem gücünü harekete geçiren  nitelikte olduğu belirlenmiştir. Ayrıca bazı görsellerin metinden bağımsız olarak anlam üretmeye olanak tanıdığı, metinde anlatılmayanı sezdirerek  çocukların görsel okuma becerilerini desteklediği görülmüştür.  Elde edilen bulgular doğrultusunda çocuk kitaplarında yer alan resimlerin sanatsal ve estetik açıdan nitelikli olmasının erken yaşta çocukların görsel algı ve estetik duyarlılıklarının gelişimine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Terimler: Çocuk edebiyatı, resimli çocuk kitapları, sanatsal deneyim, estetik, ödüllü çocuk kitapları.

Etik ve Çıkar Çatışması

Yazarlar araştırmanın tüm süreçlerinde etik kurallara uygun davranıldığını ve yazarlar arasında herhangi bir çıkar çatışmasının olmadığını beyan eder.

KAYNAKLAR

Albers, T. (2015). Das Bilderbuch-Buch. Sprache, Kreativität und Emotionen in der Kita fördern. Weinheim, Basel: Beltz Verlag. https://.e-bookshelf.de/download/0003/0313/83/L-G-0003031383-0005922667.pdf

Atılgan, A. (2021). Çocuk edebiyatı yapıtlarının çocuğun sanat eğitimi sürecine katkıları bağlamında bir inceleme (Leo Lionni Örneği). Çocuk Edebiyat ve Dil Eğitimi Dergisi, 4(1), 80-111.

Büyüköztürk Ş, Çakmak E, Demirel F, Akgün Ö,, & Karadeniz Ş (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.

Can, B., Kılınçcı, E., & Şeker, P. T. (2022). Okul öncesi dönem çocuklarının resimli öykü kitapları ile ilgili tercihleri. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 11(1), 240-252. https://dx.doi.org/10.30703/cije.1022598  

Davis, T. D., Schrodt, K., & Lee, S. (2024). An exploration of the impact of quality illustrations in children’s picture books on preschool student narrative ability. Reading Psychology, 45(7), 639-661. https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1080/02702711.2024.2351480?needAccess=true

Dilidüzgün, S. (2007). Çocuk kitaplarının çocuğun sanat eğitimine katkısı. Sedat S. (Ed.), II. Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu içinde (s111-116). Ankara Üniversitesi

Durmaz, M., &Yorulmaz, B. (2022). Ödüllü resimli çocuk kitaplarındaki metin ve görsellerin değerler açısından incelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler ve Eğitim Dergisi – USBED, Cilt/Volume 4, Sayı/Issue 7, 519-548. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2285487

Galda, L., & Kiefer, B. (1991). Children's books: accent on art. The Reading Teacher,44(6),406-414. https://www.jstor.org/stable/20200676?seq=1

Gönen, M. (1989). Beş ve altı yaş anaokul çocuklarının resimli çocuk kitaplarındaki değişik resimleme tarzlarına tepkileri. Türk Kütüphaneciliği, 3(1), 32-35. https://tk.org.tr/index.php/TK/article/view/1249/1243

Hoffman, R. (2010). The appeal of Caldecott award winning books and theirimportance in the classroom. Senior Honors Theses. https://digitalcommons.liberty.edu/honors/202

Kavcar, C., Oğuzkan, F., & Sever, S. (2005). Türkçe Öğretimi. Ankara: Engin.

Koca, E., & Ungan, S. (2022). Çocuk edebiyatında estetik ölçütler. International Journal of Language Academy: IJLA, 10(4). https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/313548

Külük, C. (2013). Resimli çocuk kitaplarının nitelik sorunsalı ve çocuğun sanat eğitimi sürecindeki yeri: “Delioğlu’nun resimlediği yapıtlar üzerine bir inceleme. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(2), 393-417. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/19616

Leddy, T.(2002). Aesthetics and children's picture-books. Journal of Aesthetic Education, 36(4),43-54. https://www.jstor.org/stable/3301567

Lilly K.V., & Venukapalli, S. (2021). Art and aesthetic appreciation in children, International Journal of Scientific and Research Publications, 11(1). https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4458887

Orhan, Ö., & Külük, C. Ş. (2025). Çocuk kitaplarının resim-metin ilişkisi ve yapısal özellikler kapsamında incelenmesi: Tarım ve orman bakanlığı yayınları örneği. International Journal of Language Academy:IJLA,13(3). https://openurl.ebsco.com/EPDB%3Agcd%3A9%3A13903065/detailv2?sid=ebsco%3Aplink%3Ascholar&id=ebsco%3Agcd%3A189225796&crl=c&link_origin=scholar.google.com

Sever, S. (2007). Çocuk edebiyatı öğretimi nasıl olmalıdır? Sedat S. (Ed.), II. Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu içinde (s. 41-56). Ankara Üniversitesi.

Sever, S. (2008).  Okul öncesi dönemdeki çocuklara seslenen kitaplarda bulunması gereken temel özellikler. Güneş, Z. (Ed.), Çocuk edebiyatı. ss. 55-78,  Eskişehir: Anadolu Üniversitesi.

Sever, S. (2015). Çocuk edebiyatı ve okuma kültürü. İzmir: Tudem.

Strasser, J., & Seplocha, H. (2007). Using picture books to support young children's literacy. Childhood Education, 83(4), 219-224. https://doi.org/10.1080/00094056.2007.10522916

Yalçın, A., & Aytaş, G. (2002). Çocuk edebiyatı, Ankara: Akçağ.

Yılar, Ö., & Celepoğlu, A. (2011). Çocuk yayınları ve bu yayınlarda bulunması gereken temel unsurlar. Ö. Yılar & L. Turan (Ed.), Eğitim fakülteleri için çocuk edebiyatı içinde (ss. 38-65). Ankara: Pegem.

Yıldırım, A.,  & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri.  Ankara: Seçkin.

Yıldız, C., & Durmuşoğlu, M. (2016). 2010-2015 Yılları arasında yayımlanmış resimli çocuk kitaplarının resimleme özelliklerinin incelenmesi. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 1(1), 43-55. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/155143