YAPAY ZEKÂ VE SANAT EĞİTİMİ: YARATICI ÖZNENİN VE ÖĞRENME SÜREÇLERİNİN DÖNÜŞÜMÜ

ARTIFICIAL INTELLIGENCE AND ART EDUCATION: THE TRANSFORMATION OF CREATIVE AGENCY AND LEARNING PROCESSES

Abstract

This study examines the impact of artificial intelligence on art education beyond its technical functions, focusing on its effects on creative agency, aesthetic production, and learning processes. The research adopts a qualitative design based on document analysis and evaluates contemporary literature to identify the pedagogical and theoretical implications of artificial intelligence. The findings indicate that artificial intelligence increases production capacity and accessibility, allowing students to generate multiple visual outputs rapidly. However, this expansion also weakens the experiential depth of learning. At the aesthetic level, algorithmic production tends to limit diversity and reinforces patterns of homogenization. The role of the creative subject is also transformed, shifting from direct production to a position centered on selection, mediation, and decision-making. In addition, the reliance of artificial intelligence systems on human-generated datasets raises critical issues related to labor, authorship, and ethics. The results demonstrate that artificial intelligence cannot be considered a neutral tool in art education. Instead, it operates as a transformative mechanism that reshapes learning processes, aesthetic experience, and the position of the creative subject. Therefore, art education should integrate artificial intelligence in ways that support critical thinking, meaning-making, and aesthetic evaluation rather than reducing it to a tool for rapid production.

Keywords: Artificial intelligence, art education, creative agency, aesthetics, visual culture, critical thinking.

Öz

Bu çalışma, yapay zekânın sanat eğitimi üzerindeki etkilerini teknik bir araç olmanın ötesinde, yaratıcı özne, estetik üretim ve öğrenme süreçleri bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel bir yaklaşımla doküman incelemesi yöntemine dayanmaktadır ve ilgili literatür üzerinden yapay zekânın pedagojik ve kuramsal etkileri analiz edilmiştir. Bulgular, yapay zekânın üretim kapasitesini ve erişilebilirliği artırdığını, ancak bu artışın öğrenme sürecinin deneyimsel derinliğini zayıflatabildiğini göstermektedir. Estetik düzeyde algoritmik üretim, görsel çeşitliliği sınırlamakta ve homojenleşme eğilimini güçlendirmektedir. Yaratıcı özne ise doğrudan üretim gerçekleştiren bir konumdan, süreci yöneten ve seçim yapan bir role kaymaktadır. Ayrıca yapay zekâ üretiminin insan üretimi verilere dayanması, emek, telif ve etik sorunları gündeme getirmektedir. Elde edilen sonuçlar, yapay zekânın sanat eğitiminde nötr bir araç olmadığını; öğrenmenin doğasını, estetik deneyimi ve yaratıcı öznenin konumunu yeniden yapılandıran bir dönüşüm alanı oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda sanat eğitiminin, yapay zekâyı eleştirel düşünme, anlam üretimi ve estetik değerlendirme süreçleriyle birlikte ele alması gerekmektedir.

Anahtar Terimler: Yapay zekâ, sanat eğitimi, yaratıcılık, estetik, görsel kültür, eleştirel düşünme.

Etik ve Çıkar Çatışması

Yazar, araştırmanın tüm süreçlerinde etik ilke ve kurallara uyulduğunu, etik kurallarına uygun davranıldığını ve herhangi bir çıkar çatışması bulunmadığını beyan etmektedir.

KAYNAKÇA

Aslan, A., & Aydın, B. (2023). Yapay zekâ ile sanat üretimi: Yeni bir yaratım biçimi mi? Sanat ve Tasarım Dergisi, 13(2), 1145–1168.
Arslankara, V. B., & Usta, E. (2026). Digital transformation and generative artificial intelligence in art history: Evidence-based initial experiences with large language models. Art and Interpretation, 47, 11–21.
Blair, S. (2025). Artificial intelligence in art education: Reshaping creative practices. International Journal of Art & Design Education, 44(1), 58–72.
Baudrillard, J. (2018). Simülakrlar ve simülasyon (O. Adanır, Çev.). Doğu Batı Yayınları. (Orijinal eser 1981)
Boden, M. A. (2004). The creative mind: Myths and mechanisms (2nd ed.). Routledge.
Boyraz, H. (2026). Yapay zekâ ve sanat üretiminde dönüşüm. Sanat Kuram Dergisi, 15(3), 750–765.
Efland, A. D. (2002). Art and cognition: Integrating the visual arts in the curriculum. Teachers College Press.
Çalkuş, F., & Aytekin, C. A. (2016). Fenomenolojik açidan 20. yüzyil sanatinda gerçeklik algisi. Sanat Yazıları, 35, 195 207. https://izlik.org/JA38RM46XW
Heaton, M., et al. (2024). AI and art education: Student engagement and creative identity. Studies in Art Education, 65(1), 1–12.
Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2019). Artificial intelligence in education: Promises and implications for teaching and learning. Center for Curriculum Redesign.
Hutson, J., & Cotroneo, J. (2023). Iterative creativity and prompt-based image generation in art education. Art, Design & Communication in Higher Education, 22(2), 145–160.
Özkirişçi, M. (2025). Yapay zekâ temelli görsel üretim teknolojileri ve sanat eğitimi. Görsel Sanatlar Araştırmaları Dergisi, 11(4), 2355–2382.
Pavlik, J. V., & Pavlik, M. (2024). Artificial intelligence and the future of visual art education. Journalism & Mass Communication Educator, 79(4), 600–612.
Uzun, H., Akkuzu, N., & Kayrıcı, M. (2021). Yapay zekâ ve sanat ilişkisi. Uluslararası Sanat ve Estetik Dergisi, 4(2), 750–758.
Wang, T., & Sukumaran, S. (2025). AI-assisted learning in art and design education. Education and Information Technologies, 30, 210–218.
Yücel, M. (2024). Yapay zekâ, emek ve sanat üretimi. Toplum ve Bilim, 158, 35–55.
Zlateva, P. (2025). AI-generated imagery in art education: Creativity and perception. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 22(1), 480–490.